صادق مهرجو کارشناس انرژی در گفتوگو با مهر درباره اهمیت تنوعبخشی به سبد سوخت و ضرورت توجه جدی به سوخت های جایگزین مانند LPG و CNG سخن گفت و تاکید کرد : در دهههای اخیر، وابستگی بالا به بنزین باعث شده که کوچکترین تغییر در مصرف یا عرضه، بهسرعت بر تراز انرژی کشور اثر بگذارد. درحالیکه ایران دارای ذخایر گسترده گاز طبیعی و همچنین ظرفیت بالای تولید LPG است، اما هنوز از این پتانسیلها بهطور کامل استفاده نشده است. تنوعبخشی واقعی زمانی رخ میدهد که سهم سوختهای جایگزین نه بهصورت نمادین، بلکه در مقیاس گسترده افزایش یابد.
وی افزود: بهعنوان مثال، ایران طبق آخرین آمارهای بینالمللی یکی از پنج تولیدکننده بزرگ LPG در جهان است، اما بخش بسیار کوچکی از این ظرفیت به حوزه حملونقل اختصاص دارد. این در حالی است که بسیاری از کشورها از جمله ترکیه، ایتالیا و کره جنوبی با توسعه زیرساختهای LPG توانستهاند میلیونها خودرو را از مصرف بنزین بینیاز کنند.
مهرجو گفت: LPG مزیتهای مهمی دارد: انرژی ویژه بالا، احتراق تمیز، آلایندگی کمتر نسبت به بنزین و CNG، و هزینه تجهیز پایینتر خودروها. ایران بیش از ۱۰ میلیون تن LPG در سال تولید میکند. این حجم، اگر بخشی از آن بهصورت هدفمند وارد حملونقل شود، میتواند روزانه چندین میلیون لیتر صرفهجویی در مصرف بنزین ایجاد کند.
وی افزود: برخلاف تصور عمومی، استفاده از LPG در خودرو از نظر فنی کاملاً ایمن و در بسیاری از کشورها رایج است. استانداردهای سختگیرانه برای مخازن و تجهیزات میتواند ریسک را به حداقل ممکن برساند. همچنین به دلیل قابلیت مایعشدن آسان، انتقال و ذخیره LPG هزینه پایینتری نسبت به CNG دارد.
این کارشناس انرژی گفت: CNG در ایران سابقه طولانیتری دارد و یکی از بزرگترین شبکههای توزیع CNG جهان در کشور موجود است. در حال حاضر بیش از ۴ میلیون خودرو دوگانهسوز CNG در کشور وجود دارد و روزانه بیش از ۲۴ میلیون مترمکعب گاز طبیعی فشرده در بخش حملونقل مصرف میشود.
وی افزود: اما ظرفیت توسعهای CNG هنوز کامل نشده است. بسیاری از جایگاهها فرسودهاند و نیاز به بازتوانی دارند. برخی شهرها نیز از کمبود جایگاه رنج میبرند. اگر تنها ۳۰ درصد ظرفیت خالی ایستگاهها تکمیل شود، حداقل ۸ تا ۱۰ میلیون مترمکعب دیگر به مصرف روزانه CNG اضافه میشود و این یعنی کاهش ۶ تا ۸ میلیون لیتر بنزین در روز.
مهرجوتصریح کرد: اشتباه رایج این است که برخی فکر میکنند باید بین CNG و LPG یکی را انتخاب کرد؛ در حالی که این دو مکمل یکدیگرند. CNG برای ناوگان تاکسی، خودروهای پرتردد و مسیرهای درونشهری مناسب است. LPG به دلیل انرژی بیشتر و سهولت حملونقل، برای خودروهای سواری شخصی، حملونقل بینشهری و حتی بخشهای صنعتی کاربرد دارد.
وی افزود: اگر سیاستگذاری هوشمندانه باشد، ایران میتواند یک سبد سوخت چندگانه ایجاد کند. این سبد شامل بنزین، CNG، LPG و در آینده نزدیک برق خواهد بود. چنین ترکیبی باعث کاهش ریسک عرضه، کاهش هزینه سوخت برای مردم و افزایش امنیت انرژی کشور میشود.
وی گفت: از نظر اقتصادی، تبدیل خودرو به LPG معمولاً هزینه کمتری نسبت به تبدیل به CNG دارد. هزینه نگهداری نیز پایینتر است. از سوی دیگر، CNG در ایران به وفور تولید میشود و در بلندمدت مقرونبهصرفه است. این یعنی هر دو سوخت از منظر اقتصادی مزایای قابلتوجهی دارند و سیاستگذار باید اجازه دهد بازار بر اساس نیاز مصرفکنندگان و مزیتهای فنی مسیر خود را پیدا کند.
وی افزود: در دنیا نیز کشورهایی موفق بودهاند که به مردم اجازه دادهاند انتخاب کنند، نه اینکه تنها یک گزینه وجود داشته باشد. این باعث سرعت گرفتن نوآوری، رقابت و توسعه زیرساختها میشود.
مهرجو اظهار کرد: بر پایه مدلسازیهای جدید، اگر ایران تنها از ۲۰ درصد ظرفیت بالقوه LPG خود در حملونقل استفاده کند و همزمان ظرفیت CNG را ۱۵ درصد توسعه دهد، میتوان روزانه بین ۱۲ تا ۱۵ میلیون لیتر بنزین صرفهجویی کرد. این میزان معادل تولید یک پالایشگاه بزرگ است و تأثیر قابلتوجهی بر تراز انرژی کشور دارد.
وی افزود: این نهتنها از نظر اقتصادی اهمیت دارد، بلکه پایداری تأمین انرژی را در بلندمدت افزایش میدهد و فشار بر سیستم پالایشگاهی کاهش مییابد.
