با نزدیکشدن به انتخابات شورای شهر کرج، دوباره صحنهای آشنا در حال تکرار است. فعالشدن جریاناتی که تجربهی ادوار گذشته نشان داده حضورشان محدود به روزهای منتهی به انتخابات است و کارکردشان به بستن لیستهای انتخاباتی خلاصه میشود. لیستهایی که رأی میآورند، اما پس از انتخابات، نه تعهدی به پاسخگویی دارند و نه مسئولیتی در قبال عملکرد کسانی که با حمایت آنها وارد شورا شدهاند.
در چنین فضایی، آنچه بیش از پیش به چشم میآید، غیبت احزاب مسئولیتپذیر و در مقابل، اهمیت پررنگ سرمایههای انسانی شهر است؛ چهرههایی خوشنام، امتحانپسداده و دلسوز که نه محصول مناسبات شبانتخاباتی، بلکه حاصل سالها حضور واقعی در متن جامعهی شهری کرج هستند.
تجربهی دو دورهی گذشته نشان داده است که این چهرهها، حتی زمانی که صرفاً نقش حمایتی داشتهاند، بهمراتب پاسخگوتر از جریانات سیاسی لیستدهنده عمل کردهاند. تفاوت اصلی در یک نکته کلیدی است:
برای این افراد، اعتبار شخصی و اعتماد اجتماعی هزینهبردار است. آنها نمیتوانند پس از انتخابات سکوت کنند، عقبنشینی کنند یا مسئولیت حمایتهای خود را نپذیرند؛ چرا که سرمایهی آنها نه نام یک تشکل، بلکه اعتماد مستقیم مردم است.
برخلاف لیستهایی که با تغییر فصل انتخابات ناپدید میشوند، چهرههای امین شهر همواره در دسترساند؛ در کوچه و خیابان، در محافل اجتماعی، صنفی و مدنی، و در معرض پرسش و مطالبه. همین در معرض بودن، آنها را به بازیگرانی واقعیتر و مسئولتر در فرآیند انتخابات شهری تبدیل میکند.
شاید وقت آن رسیده باشد که بهجای اتکا به لیستهای سیاسیِ بیپاسخ، نقش این چهرههای خوشسابقه و دلسوز در فرآیند انتخابات شورای شهر کرج پررنگتر شود؛ نه بهعنوان لیدرهای پشتپرده یا تزئین لیستها، بلکه بهعنوان مرجع معرفی، ارزیابی و تضمین اخلاقی نامزدها. مدلی که در آن، حمایت یک چهرهی مورد اعتماد، به معنای پذیرش مسئولیت پس از انتخابات نیز باشد.
این رویکرد، جایگزین ایدهآل احزاب کارآمد نیست، اما در غیاب آنها میتواند مسیری واقعبینانه برای کاهش هزینههای انتخاباتی شهر باشد. مسیری که در آن، اعتماد عمومی نه به بستههای رأی، بلکه به انسانهایی سپرده میشود که پیش از این، صداقت و دلسوزی خود را در عمل ثابت کردهاند.
انتخابات شورای شهر کرج، بیش از هر زمان دیگر، نیازمند بازگشت به همین سرمایههاست. سرمایههایی که نه شب انتخابات متولد میشوند و نه صبح بعد از رأیگیری ناپدید.
